تحلیل بحران امنیت سایبری ایران: حملات گسترده

تحلیل بحران امنیت سایبری ایران حملات گسترده، فیلترینگ ناکارآمد و ضرورت بازنگری در مدیریت اینترنت, دومین پنل همایش اینترنت، آینده ایران با محوریت فناوری، امنیت و آینده ایران در وزارت ارتباطات برگزار شد. در این جلسه، مدیران ارشد و پژوهشگران حوزه سیاستگذاری، زیرساخت و امنیت سایبری، از وضعیت دلواپسکننده امنیت شبکه ملی، ساختار معیوب تصمیمگیری و خسارتهای ناشی از فیلترینگ گسترده سخن گفتند.

حجم و پیچیدگی حملات سایبری علیه زیرساختهای حیاتی بهزاد اکبری، مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت، در آغاز پنل به تحلیل حملات اخیر پرداخت.

سیستمهای تشخیص این حملات در کمتر از ۳۰ ثانیه فعال شده و اپراتورها بهصورت خودکار اقدام به میتیگیشن میکنند. اکبری تأکید کرد که شبکه ایران یکی از آلودهترین شبکههای جهان محسوب میشود. تنها در ۲۴ ساعت گذشته، ۵ هزار و ۷۰۰ حمله از خارج به داخل ثبت شده و ترافیک مخرب از ۱۷۰ کشور مختلف ورودی شده است. این طیف گسترده جغرافیایی و حجم بالا، نشاندهنده ماهیت سازمانیافته و دولتی این حملات است، نه اقدامات فردی.

را در سه محور خلاصه کرد اول، ۷۰ تا ۸۰ درصد سرورهای وارداتی از نوع ریفربیش (بازتولید) هستند.

دوم، استفاده گسترده از نرمافزارهای بدون لایسنس و کرکشده در سطح وسیع. سوم، وابستگی به تجهیزات دستدوم و غیرقابل اعتماد به دلیل تحریمها. اکبری هشدار داد که در حالی که جهان به سمت سیستمهای سایبر-فیزیکی حرکت کرده، ایران همچنان با فناوری ۲۰ سال پیش کار میکند و تحولات دیجیتال اجتنابناپذیر است.

سیاستهای اینترنتی ناکارآمد، ضدکاربر و عامل آلودگی شبکه محمد کشوری، مدیر اندیشکده طیف، با انتقاد از ساختار سیاستگذاری جاری، بیان کرد که با رویکردهای موجود نمیتوان به مواجهه منطقی با تهدیدها رسید. او یادآور شد که راهحلهای فنی برای مقابله با سالها پیش وجود دارد، اما سیاستهای غلط فیلترینگ و بستن دسترسیها، خود بخشی از مشکل شدهاند.

کشوری توضیح داد که فیلترینگ کاربران را به سمت ابزارهای دور زدن (VPN و پروکسی) سوق میدهد که این امر، یک بازی موش و گربه بیپایان را شکل میدهد. بخش قابل توجهی از ترافیک آلوده و حملات، ریشه در همین ابزارهای دور زدن دارد.

او تأکید کرد فیلترینگ قطعاً ابزار مناسبی برای مقابله با فیشینگ نیست، اما وقتی از حد استفاده میشود، به ضد خودش تبدیل میشود. مدیر اندیشکده طیف به ایدههای غیرعملی مانند اندروید بومی اشاره کرد و گفت جریانی وجود دارد که عامدانه یا از جهالت، مسائل را آنقدر سخت میکند که حل نشوند. او پیشنهاد داد که با راهکارهای میانی مانند تعریف دسترسی محدودتر برای افراد حساس، میتوان امنیت را تامین کرد بدون اینکه کل اکوسیستم تخریب شود.

فصل مشترک تمام تصمیمات، باید همراهی مردم و متخصصان باشد. فیلترینگ، امنیت را تضعیف کرده و بستر بدافزارها شده است آرین اقبال، پژوهشگر شبکه و برنامهنویس، سیاست مسدودسازی را عامل تحقق اهداف مهاجم دانست. او گفت در جریان جنگ اینترنت قطع شد، در حالی که میتوانست تنها با افت کیفیت ادامه یابد.

مقابله با نباید بهانه قطع اینترنت باشد. اقبال تأکید کرد که زیرساختها عملاً به بستر بدافزار تبدیل شدهاند و سیاست مسدودسازی، شبکه را به شدت آلوده کرده است. او از شفافیت و انتشار گزارشهای فنی دقیق برای تحلیلگران خواست و افزود مقابله با فیلترشکنها عملاً امکانپذیر نیست و کیفیت شبکه و اکوسیستم را تخریب میکند.

هر پروتکلی که آشکار میشود، بلافاصله به ابزار فیلترشکن تبدیل شده و سپس با آن مقابله میشود، که این چرخه تخریبناپذیر است. مسئولیت مشترک و ضرورت بازنگری در ساختار تصمیمگیری بهزاد اکبری در پاسخ تأکید کرد که شرکت ارتباطات زیرساخت مسئول مسدودسازی نیست و تجهیزات حاکمیتی در بستر اپراتورها مستقر است. او گفت امنیت ملی ابعاد مختلفی دارد و دسترسی به اینترنت یکی از آنهاست.

ما نیاز به بازنگری در ساختار تصمیمگیری و مدیریت دسترسیها داریم. اکبری تصریح کرد که قطع اینترنت گزینهای آسان نیست، چرا که زندگی مردم و اکوسیستم اقتصادی به شدت به آن وابسته است. خروج از دوگانگی صفر و یک اعتدال بین امنیت و توسعه یاسر جلالی، پژوهشگر سیاستگذاری، از عقلانیت صفر و یک (قطع یا وصل) انتقاد کرد و گفت این سادهانگاری منسوخ شده.

باید بین نظارت و آزادی، امنیت و منافع اقتصادی، و اتصال جهانی و حاکمیت سایبری، اعتدال برقرار کرد. او فیلترینگ اینستاگرام در ۱۴۰۱ را یک نادرست آشکار نامید و یادآور شد که کاربران به پلتفرم بازگشتهاند، بنابراین خاموش کردن سرویسها بدون راهحل، بینتیجه است.

جلالی بر ظرفیت بالای متخصصان داخلی تأکید کرد و هشدار داد که تصمیمگیری بدون در نظر گرفتن ذینفعان و اثرات واقعی، نه تنها مشکلات را حل نمیکند، بلکه تخریب اکوسیستم را تشدید میکند.

آمارهای تلخ شدن ترافیک، رکود سرمایهگذاری و مرگ استارتاپها اکبری با اشاره به ضعف ساختار تصمیمگیری، آمارهای نگرانکنندهای را بیان کرد ترافیک اینترنت کشور پس از محدودیتهای ۱۴۰۱ به نصف رسیده، رشد لاکپشتی شده، سرمایهگذاری در اپراتورها افت یافته، هیچ استارتاپ مهمی شکل نگرفته و شادابی اکوسیستم از بین رفته است.

او گفت دقت بیش از حد بر تهدیدها و رفتن به حالت دفاعی، صدمه جدی به اکوسیستم زده است. مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت به چالش دیگر اشاره کرد در ایران ۷۰ درصد ترافیک روی شبکههای سلولی و ۳۰ درصد روی شبکه ثابت است، در حالی که در جهان این نسبت برعکس است. او بر ضرورت تحول به سمت اینترنت ثابت برای بهبود کیفیت تأکید کرد.

پیشنهاد عملی حذف فیلترینگ در بستر اینترنت ثابت محمد کشوری پیشنهاد عملی را مطرح کرد اگر در شبکه همراه محدودیتهای ظرفیتی وجود دارد، میتوان فیلترینگ را برای تمام کاربران در شبکه اینترنت ثابت حذف کرد. این کار نیازی به مشوق مالی ندارد، مشکل اینترنت طبقاتی را حل میکند و هر شهروندی با اشتراک اینترنت ثابت میتواند به اینترنت باز دسترسی داشته باشد.

کسانی که نگرانی امنیتی دارند، میتوانند سرویس اینترنت امن (فیلترشده) را درخواست کنند.