اسفهال یکی از شایعترین اختلالات گوارشی است که در تابستان شیوع بیشتری دارد و هر فردی در طول عمر خود به آن مبتلا میشود.
بدن بهطور معمول با اسهال به اختلالات دستگاه گوارشی عکس العمل مشخص میکند. اسهال حاد بیشتر از ۲ هفته طول میکشد و علل مختلفی بهوجود میآورد از جمله: اسهال عفونی در کودکان شایعتر است و طبق معمول عامل ویروسی دارد. این چنین اسهال مسافرتی نیز شایع است، مخصوصا وقتی که فرد به مناطق گسترشنیافته با آبهای آلوده میرود.
چطور جلوی اسهال را بگیریم؟
اسهال یکی از شایعترین و آزاردهندهترین مشکلات گوارشی است که تقریباً همه ما حداقل یک بار آن را توانایی کردهایم. این حالت نه تنها ناخوشایند است، بلکه اگر به درستی مدیریت نشود، میتواند تبدیل کمآبی و از دست دادن مواد مغذی الزامی بدن بشود.
قدم اول: آبرسانی، بااهمیتترین برتری شما
اولین و حیاتیترین عمل زمان اسهال، مبارزه با کمآبی بدن است. اسهال علتمیشود بدن شما مقدار بسیاری آب و الکترولیت (نمکها و مواد معدنی الزامی) از دست خواهد داد.
- آب زیاد بنوشید: سادهترین راه، نوشیدن آب در طول روز است؛ اما به جای نوشیدن مقدار بسیاری آب بهطور یکجا، آن را در جرعههای کوچک و مکرر بنوشید.
- محلولهای «ORS» را امتحان کنید: محلولهای آبرسانی خوراکی (ORS) که در داروخانهها حاضر میباشند، بهترین گزینه برای جایگزینی سریع آب و الکترولیتهای از دست رفته است.
- نوشیدنیهای مناسب دیگر: آب مرغ یا گوشت رقیق و بدون چربی، چای کمرنگ (همانند چای نعناع) و دوغهای خانگی بدون گاز نیز گزینههای خوب هستند.
- از چه چیزهایی پرهیز کنیم؟ از نوشیدنیهای کافئیندار (قهوه، نوشابه)، الکل و آبمیوههای زیاد شیرین دوری کنید، چون میتوانند حالت را بدتر کنند.
قدم دوم: رژیم غذایی مناسب (رژیم غذایی «BRAT»)
هنگامی اسهال دارید، سیستم گوارش شما حساس شده و نیاز به استراحت دارد. بهترین کار، مصرف غذاهای ساده، کمفیبر و آسانهضم است. یک قانون کلی خوب، پیروی از رژیم غذایی «BRAT» است:
- B – موز (Banana): موز سرشار از پتاسیم است، یکی از الکترولیتهای مهمی که در زمان اسهال از دست میدهید، و به سفت شدن مدفوع پشتیبانی میکند.
- R – برنج (Rice): برنج سفید ساده (کته) یک غذای کمفیبر و عالی برای آرام کردن معده است.
- A – پوره سیب (Applesauce): پوره سیب حاوی پکتین است که به جذب آب اضافی در روده و افت اسهال پشتیبانی میکند.
- T – نان تست (Toast): نان تست سفید (برشته شده) یک کربوهیدرات ساده و آسانهضم است.
علاوه بر این موارد، سیبزمینی آبپز، مرغ پخته شده بدون پوست و چربی، و ماست پروبیوتیک (که به برگشت دادن باکتریهای خوب به روده پشتیبانی میکند) نیز گزینههای مناسبی هستند.
قدم سوم: غذاها و نوشیدنیهای ممنوعه
همانطور که برخی غذاها به بهبودی شما پشتیبانی میکنند، برخی دیگر میتوانند سیستم گوارش شما را زیاد تر تحریک کنند. در زمان اسهال، از موارد زیر پرهیز کنید:
- غذاهای چرب و سرخشده: هضم این غذاها زیاد سخت است.
- غذاهای تند و پرادویه: این غذاها میتوانند دیواره روده را تحریک کنند.
- لبنیات (به جز ماست پروبیوتیک): در برخی افراد، هضم لاکتوز در زمان اسهال دشوارتر میشود.
- غذاهای پرفیبر: سبزیجات خام، حبوبات و غلات کامل در حالت عادی زیاد سالم هستند، اما در زمان اسهال میتوانند نفخ و حرکات روده را افزایش دهند.
- شیرینکنندههای مصنوعی: ترکیباتی همانند سوربیتول، که در آدامسها و نوشیدنیهای رژیمی یافت میشوند، میتوانند تاثیر ملین داشته باشند.
قدم چهارم: استراحت و داروهای بدون نسخه
بدن شما برای مبارزه با عامل ایجادکننده اسهال – خواه ویروس یا باکتری – به انرژی نیاز دارد. استراحت کافی به سیستم ایمنی شما اجازه میدهد تا کار خود را به درستی انجام دهد.
در رابطه داروها، برخی داروهای بدون نسخه همانند لوپرامید (Loperamide) میتوانند به افت شدت حرکات روده و توقف اسهال پشتیبانی کنند. با این حال، در مصرف آنها احتیاط کنید. اگر اسهال شما ناشی از یک عفونت باکتریایی باشد، متوقف کردن آن امکانپذیر علتحبس شدن باکتریها در بدن است.
مسئله مهم: قبل از مصرف هرگونه دارو، حتماً با یک داروساز یا پزشک مشورت کنید.
پیشنهاد مطالعه: چرا از دیدن ویدئوهای خجالتآور دیگران سیر نمیشویم؟_دریای تکنولوژی
چه وقتی باید به پزشک مراجعه کنیم؟ (علائم خطر)
اسهال طبق معمول طی یک یا دو روز بهبود مییابد؛ اما در صورت مشاهده هر یک از علائم زیر، فوراً به پزشک مراجعه کنید:
- اسهال بیشتر از دو روز ادامه داشته باشد.
- علائم شدید کمآبی بدن (همانند سرگیجه، خشکی شدید دهان، عدم ادرار یا ادرار زیاد تیره).
- تب بالا (بیشتر از ۳۸.۵ درجه سانتیگراد).
- درد شدید در ناحیه شکم یا مقعد.
- مشاهده خون یا چرک در مدفوع (مدفوع سیاه یا قیری رنگ).
این علائم میتوانند نشاندهنده یک مشکل جدیتر باشند که نیاز به درمان تخصصی دارد.
اگر اسهال شما خونی باشد و بیشتر از ۷ روز علائمی همانند تب و دلپیچه شدید داشته باشید یا حالتان روزبهروز بدتر بشود، باید حتماً به پزشک مراجعه کنید.
برای درمان اسهال چه بخوریم؟
احتمالاً گفتن این که زمان ابتلا به اسهال غذا نخورید، مقداری شگفت به نظر برسد؛ ولی خوردن برخی غذاها جهت افت علائم اسهال میتواند مفید باشد و دیگر بر تاثیر نخوردن غذا حالتان بدتر هم نخواهد شد. آن دسته از مواد غذایی که فیبر کمتری دارند، جهت سفتترشدن مدفوع مؤثرند.
- موز؛
- برنج سفید؛
- پوره سیب؛
- نان تست.
غذاهای سودمند برای درمان اسهال عبارتاند از:
- بلغور جو دوسر؛
- سیبزمینی آبپز یا پخته (بدون پوست)؛
- مرغ بدون پوست؛
- سوپ مرغ.
غذاهایی که نباید خورد
غذاهای سرخشده و چرب برای افرادی که دچار اسهال شدهاند، مضرند. این چنین برای جلوگیری از اسهال نباید غذاهایی با فیبر زیاد مصرف کنید که همانند سبوس و میوهها و سبزیجاتی که علتی برای افزایش نفخ خواهند داشت. برخی از غذاهای که موقع ابتلا به اسهال باید از خوردن آنها اجتناب کرد عبارتاند از:
- شیرینکنندههای مصنوعی (در آدامس، نوشابههای رژیمی و مواد جانشین شکر وجود دارند)؛
- لوبیا؛
- انواع توت؛
- کلم بروکلی؛
- کلم؛
- گلکلم؛
- نخود؛
- قهوه؛
- ذرت؛
- بستنی؛
- شیر؛
- نخودفرنگی؛
- فلفل؛
- چای؛
- آلو؛
- سبزیجات با برگهای سبز (همانند کاهو).
سوالات رایج
۱. برای درمان سریع اسهال چه بخوریم؟
برای شما هم سوال شده است که برای اسهال چی خوبه؟ خوراکیهایی همانند موز، کته، پوره سیبزمینی و نان تست برای سفتکردن مدفوع مؤثرند. مواد پروبیوتیک همانند ماست، خیارشور، کفیر و شکلات تلخ هم برای درمان اسهال مفیدند.
۲. چه نوشیدنیهایی برای اسهال خوب است؟
نوشیدن آب برای هیدراته نگهداشتن بدن اهمیت بسیاری دارد. مایعات گوناگون همانند آبمیوه طبیعی و شفاف، سودا، نوشیدنیهای ورزشی و آب مرغ یا گوشت را مصرف کنید، اما از نوشیدنیهای لبنی بپرهیزید.
پیشنهاد مطالعه: ۱۵ نظر عملی برای نگه داری سلامتی کودکان در هوای آلوده_دریای تکنولوژی
۳. زمان اسهال چه نباید بخوریم؟
علاوهبر دانستن این که چه چیزی برای اسهال خوب است، باید بدانیم که از خوردن چه چیزهایی اجتناب کنیم. از خوردن غذاهای چرب و سرشار از فیبر و خوراکیهایی همانند نخود، لوبیا، شیرینکنندههای مصنوعی، انواع توت، انواع کلم، سبزیجاتی که علتی برای افزایش نفخ خواهند داشت، شیر و بستنی، قهوه و چای، نوشیدنیهای گازدار، ذرت، فلفل و آلو پرهیز کنید.
۴. آیا نوشیدن آب برای درمان اسهال خوب است؟
آب بهخودیخود نقش درمانی ندارد، اما نقش مهمی در هیدراته نگهداشتن بدن دارد. زمان اسهال بدن آب بسیاری از دست میدهد. ازدسترفتن آب بدن امکانپذیر مشکلات جدی بهجستوجو داشته باشد.
۵. اسهال چه مقدار طول میکشد؟
طبق معمول اسهال حاد ۲ روز تا ۲ هفته طول میکشد. اسهال مزمن امکانپذیر تا ۴ هفته ادامه داشته باشد.
۶. علت اسهال کودکان چیست؟
در کودکان طبق معمول اسهال عفونی شایعتر است که علت آن طبق معمول ویروسها میباشد. یقیناً برای تشخیص دقیق باید به پزشک مراجعه کنید.
۷. چه موقع باید به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر اسهال در کودک خردسال بیشتر از ۲۴ ساعت و در فرد بالغ بیشتر از ۳ روز طول کشید، به پزشک مراجعه کنید.
۸. برای بند آوردن سریع اسهال چه چیزی خوب است؟
این سوال ترکیبی از محبوبترین کوئریها یعنی «چطور اسهال را بند بیاوریم» و «برای اسهال چی خوبه» است و به مهمترین نیاز کاربر (درمان سریع) جواب میدهد.