مکانیزم ردیابی انسان توسط پشهها نقش حسگرهای حرارتی و بویایی, چگونه پشهها قربانیهای انسانی را شناسایی میکنند؟ پشهها از سیستمهای حسی پیشرفتهای برای یافتن انسانها بهره میبرند. این حشرات با ترکیب دادههای حرارتی، شیمیایی و بصری، میتوانند اهداف خود را با دقت بالا در محیطهای مختلف ردیابی کنند. درک این مکانیزمها کلید پیشگیری از برآمدگیهای ناشی از آنهاست.
عملکرد حسگرهای مادونقرمز در شناسایی طعمه شاخکهای پشه مجهز به گیرندههای حساس به اشعه مادونقرمز هستند که توانایی تشخیص تفاوتهای دمایی را دارند. این حسگرها حرارت بدن انسان (حدود ۳۴ درجه سانتیگراد) را نسبت به محیط اطراف تفکیک کرده و آن را به یک سیگنال عصبی قوی برای حرکت به سمت هدف تبدیل میکنند. این سیستم حرارتی به ویژه در شب و محیطهای تاریک، نقش تعیینکنندهای دارد.
ترکیب سیگنالهای بویایی و شیمیایی به گفته نیکولاس دِبووبیِن، زیستشناس مولکولی دانشگاه کالیفرنیا، پشهها تنها به حرارت وابسته نیستند. این حشرات به طور همزمان بر روی سه عامل اصلی تمرکز میکنند بوی پوست، ترکیبهای شیمیایی موجود در نفس (به ویژه دیاکسید کربن) و اسیدهای لاکتیک ترشح شده از پوست.
ماده را در قفسهای مجهز به صفحات با دمای متغیر (۳۴ و ۲۹.۵ درجه) و با تزریق CO₂ و عرق مصنوعی، مورد ارزیابی قرار دادند.
نتایج نشان داد که پشهها تنها در حضور همزمان حرارت بدن، دیاکسید کربن و بوی پوست، واکنش پرخاشگری کامل نشان میدهند. حذف هر یک از این عوامل، نرخ جذب را به شدت کاهش میدهد. استراتژیهای موثر پیشگیری از ردیابی و پرخاش با توجه به مکانیزم چندعامله ردیابی، روشهای تکبعدی (مانند تنها استفاده از ضدپشه) کارایی محدودی دارند.
پوشش پوست با لباسهای آستینبلند و شلوار بلند، مانع فیزیکی موثری در برابر حسگرهای حرارتی و دسترسی به پوست ایجاد میکند. استفاده از مواد دفعکننده حاوی دیت (DEET) یا ایکاریدین، سیگنالهای بویایی را ماسک کرده و سیستم ناوبری حشره را گیج میکند.
اهمیت در کنترل بیماریهای وکتورمحور پشههای آیدس و آنوفلس، وکتورهای اصلی انتقال ویروسهای دنگی، زیکا، چیکونگونیا و پارازیت مالاریا هستند. درک دقیق نحوهی یافتن میزبان توسط این حشرات، به محققان کمک میکند تا دامهای جذابیتبازی هوشمندتر طراحی کنند و استراتژیهای کنترل وکتور را بر پایه علم عصبی-ی حشره بهینه سازند.